Sindirim sistemi sağlığının temel göstergelerinden olan tuvalete çıkma periyotları bireyler arasında farklılık gösterirken, tıp uzmanları haftada üç seferden günde üç defaya kadar olan boşaltım sıklığını normal kabul ediyor. Bristol Dışkı Ölçeği ise dışkının formu ve kıvamı üzerinden bağırsak fonksiyonlarının durumunu belirliyor.
Kişinin boyu, kilosu, beslenme rejimi ve fiziksel aktivite seviyesi gibi unsurlar boşaltım rutini üzerinde doğrudan belirleyici rol oynuyor. Günlük enerji alımı düşük olan bireyler ile yüksek kalori tüketen kişilerin tuvalet düzenleri aynı seyretmiyor; bu doğrultuda sıklık kadar gaitanın biçimi ve rengi de sağlığın takibinde kritik önem taşıyor.
Bristol Dışkı Ölçeği ve Form Tipleri
Tıp literatüründe kabul gören Bristol Dışkı Skalası, dışkı yapılarını yedi farklı kategori altında sınıflandırıyor. Skalada tip 3 ve tip 4 sağlıklı sindirime işaret ederken; tip 1 ile tip 2 kabızlığı, tip 5 yetersiz lif alımını, tip 6 ve tip 7 ise ishal durumlarını temsil ediyor.
Standart sınıflandırmanın haricinde gelişen akut durumlara değinen Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan, tip 8 olarak adlandırılan tablo hakkında şu bilgiyi veriyor:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Boşaltım Düzenini Etkileyen Faktörler
Gastroenteroloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora, kişinin herhangi bir sindirim sıkıntısı bulunmadığı takdirde günde üç defadan üç günde bire varan sıklıkların olağan karşılandığını kaydediyor. Balzora; beslenme alışkanlıkları, egzersiz düzeyi, uyku süresi, hormonal değişimler ve ilaç kullanımlarının bağırsak hareketlerinde dönemsel ya da uzun vadeli değişimler yaratabileceğini ifade ediyor.
Doğal beslenme adımlarına ve zeytinyağı gibi takviyelere rağmen giderilemeyen kabızlık vakalarında gecikmeden uzman bir hekime başvurulması tavsiye ediliyor.
Kabızlığın Nedenleri
Lif yönünden fakir gıdalarla beslenmek
Yetersiz su tüketimi
Aşırı oranda süt ürünü ve asitli yiyecek alımı
Hareketsiz yaşam biçimi ve yüksek şekerli beslenme
Tuvalet ihtiyacını ertelemek
Müshil veya laksatiflerin uzun süreli kullanımı
Güçlü ağrı kesiciler, antidepresanlar, demir takviyeleri ile kalsiyum veya alüminyum içeren antasit ilaçlar
Kabızlık Durumunda Yapılması Gerekenler
Meyve, sebze, tahıl ve erik suyu gibi lif oranı yüksek besinlere yönelinmesi
Günde 1,5-2 litre aralığında bol sıvı tüketilmesi
Bitki çayları ile az taneli çorbaların tercih edilmesi
Kuru kayısı, incir ve mürdüm eriği tüketilirken su tüketiminin ihmal edilmemesi
Elma, üzüm, avokado, ıspanak, lahana, kızılcık, kereviz, pancar, pırasa ve baklagillerin diyete eklenmesi
Dışkılama hissi oluştuğunda bekletilmeden tuvalete gidilmesi
Laksatif etkili ilaçların yalnızca hekim kontrolünde kullanılması
İshal Nedenleri ve Riskleri
Vücudun yoğun sıvı kaybetmesine, vitamin ile minerallerin emilemeden atılmasına yol açan ishal tablosu da sindirim sisteminde dikkatle izlenmesi gereken durumlar arasında bulunuyor. İshalin temel sebepleri şu başlıklar altında toplanıyor:
Lifli besin tüketiminin yetersiz düzeyde kalması
Kalın bağırsakta yeni bakteri oluşumları
Aşırı yağlı beslenme düzeni
Sindirim sistemindeki yapısal veya fonksiyonel bozukluklar
Kronik stres ve kaygı bozuklukları
