Arap Yarımadası’nda 2018’de peş peşe yaşanan iki kasırganın Rubülhali Çölü’nde göller oluşturması, çöl çekirgesi popülasyonunu 8 bin kat artırdı. Üç nesil boyunca denetimsizce çoğalan devasa sürüler, Orta Doğu üzerinden Doğu Afrika’ya sıçrayarak Kenya başta olmak üzere geniş bir coğrafyada son 70 yılın en ağır istilasına dönüştü.
Umman ve Yemen sınırlarında 2018 Mayıs ayında Mekunu, aynı yılın ekim ayında ise Luban kasırgaları etkili oldu. Bölge ortalamasının yaklaşık beş katı seviyesinde gerçekleşen ve 100 ila 300 milimetreye ulaşan yağışlar, Rubülhali Çölü’nde su birikintileri meydana getirdi. Çöl zemininde oluşan bu nemli ortam, zararlıların kitlesel biçimde çoğalması için uygun zemin hazırladı.
Nüfus Üç Nesilde 8 Bin Kat Arttı
Yüksek sıcaklık ve aşırı nem dengesi, böceklerin tespit edilmeden art arda üç kuşak boyunca üremesini sağladı. Yumurtadan çıkışı iki hafta, larva evresi altı hafta ve ergenliğe erişimi üç hafta süren tür, her nesilde sayısını 20 katına çıkardı. İkinci kasırganın kuruyan toprakları yeniden nemlendirmesi sonucunda toplam popülasyon yaklaşık 8 bin kat genişledi ve Ocak 2019’da Suudi Arabistan ile Yemen’e yöneldi.
Ağırlığı ortalama 2 gram olan yetişkin bir çöl çekirgesi, her gün kendi kütlesi kadar yeşil bitki tüketiyor. Kilometrekare başına 40 ila 80 milyon bireyden oluşan topluluklar, günde 150 kilometre mesafe katedebiliyor. Bir kilometrekarelik sürünün günlük tükettiği yaklaşık 160 tonluk bitki örtüsü, 35 bin kişinin günlük gıda ihtiyacına karşılık geliyor.
İstilayı Büyüten Faktörler ve Okyanus Isınması
Sürüler 2019 ilkbaharında İran, Pakistan ve Hindistan hattına ilerlerken Aden Körfezi üzerinden Somali ile Etiyopya’ya ulaştı. Aralık 2019’daki Pawan Kasırgası Doğu Afrika’daki krizi derinleştirdi ve 2020 başında Kenya son 70 yılın en yıkıcı istilasıyla karşılaştı.
Krizin zamanında kontrol altına alınamamasında belirli yapısal sorunlar belirleyici rol oynadı:
Yemen ve Somali’deki iç çatışmaların sahadaki üreme alanlarının denetlenmesini engellemesi,
Doğu Afrika Çöl Çekirgesiyle Mücadele Örgütü bünyesindeki kaynak yetersizlikleri,
COVID-19 salgını nedeniyle pestisit sevkiyatında ve uzman ekiplerin intikalinde yaşanan aksaklıklar.
Kuzeybatı Hint Okyanusu’nda 2018 yılında 2, 2019 yılında ise 8 kasırga kayıtlara geçerek 1976’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Okyanus yüzey sıcaklıklarındaki artışın, bölgede benzer istilaları tetikleyecek meteorolojik olayların sıklığını artırabileceği değerlendiriliyor.
