İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye İmalat PMI verileri, eylül ayında 47,9 değerine inerek sektör faaliyetlerindeki yavaşlamanın sürdüğünü gösterdi. Jeopolitik belirsizliklerin talep ve siparişler üzerindeki baskısı devam ederken, girdi maliyetleri ile nihai ürün fiyatlarındaki artış hızı son dört ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Eşik değer kabul edilen 50 puanın altında kalan manşet endeks, ağustostaki 48,1 seviyesinden gerileme kaydetti. Orta Doğu’daki çatışma ortamının getirdiği belirsizlikler eylülde talep dinamiklerini olumsuz etkilemeyi sürdürürken, toplam yeni siparişlerdeki düşüş belirginleşti. Uluslararası talepteki zayıf seyre paralel olarak ihracat siparişleri gerilerken, imalat sanayisi üretimi üst üste dördüncü ayda da düşüş gösterdi.
Akaryakıt, navlun ve ham madde giderlerindeki yükseliş üreticilerin maliyet yükünü ağırlaştırdı. Artan harcamaların satış fiyatlarına yansıtılması sonucunda hem girdi maliyeti hem de nihai ürün fiyatı enflasyonu dört ayın zirvesine tırmandı. Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve malzeme yetersizlikleri ise tedarik teslimat sürelerinin uzamasında belirleyici oldu.
Sektörel Görünüm ve İstihdam Dinamikleri
Takip edilen 10 sektörden 9’unda üretim daralırken, son yedi aydır ilk kez üretim artışı sağlayan gıda ürünleri bu eğilimin dışında kaldı. Üretimdeki en sert kayıp kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe kaydedildi. Yeni sipariş hacmini genişleten tek dal gıda ürünleri olurken, en belirgin sipariş kaybı ağaç ve kağıt ürünlerinde yaşandı. İhracat tarafında ise gıdanın yanı sıra kara ve deniz taşıtları sektörü de sipariş artışı bildirdi.
İstihdam artışı yalnızca kara ve deniz taşıtları ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde görüldü. Satın alma faaliyetlerinde en güçlü toparlanma gıdada gerçekleşirken, elektrikli ve elektronik ürünlerde tedarik süreleri bir yıldan uzun bir sürenin ardından ilk defa kısaldı. Satış fiyatı artışının en yüksek ölçüldüğü sektör ana metal sanayi oldu.
S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu’daki savaş devam ederken, Türk imalatçıları eylül ayında da bu durumun etkilerini hissetmeye devam ettiğini belirtti.
Harker, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
Üçüncü çeyrek boyunca görünüm önemli bir değişim göstermedi ve jeopolitik koşullara ilişkin belirsizlik sektörde büyümeyi sınırlamayı sürdürdü. Bununla birlikte, PMI’ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin hafif üzerinde olması toparlanmaya yönelik bazı temkinli sinyaller verdi.
