İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, konut krizine yönelik iki acil kararnamenin parlamentoda reddedilmesi ve azınlık hükümetinin yaşadığı siyasi tıkanıklığın ardından 29 Kasım Pazar günü erken genel seçime gidileceğini açıkladı. 5 Ekim Pazartesi günü kameralar karşısına geçen Sanchez, parlamentoyu feshetme sürecini başlattıklarını ve kararı seçmenlerin iradesine bıraktıklarını bildirdi.
Konut Krizi ve Sokak Protestoları
Ülke genelinde barınma maliyetlerinin tırmanması, özellikle büyük metropollerde kiralık ev bulmayı güçleştirerek siyasetin ana gündem maddesi haline dönüştü. AP verilerine göre İspanya’da ortalama kira bedelleri geride kalan on yıllık dönemde yaklaşık iki katına ulaştı.
Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın tahliye edilmesi, medya ve dijital platformlarda geniş yankı uyandırarak barınma sorununun simgesi konumuna geldi. Bu tahliyenin ardından kiracılar ile konut hakkı aktivistleri tepkilerini sokak gösterileriyle dile getirdi.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre 3 Ekim Cumartesi günü ülke genelinde 50 civarında kentte kitlesel yürüyüşler gerçekleştirildi. Madrid’deki eylemlere yaklaşık 70 bin yurttaş katılarak yükselen kiraları, tahliyeleri ve meclisteki oylama sonucunu protesto etti.
Hükümetin Kararnameleri ve Meclis Oylaması
Toplumsal tepkilerin yükselmesi üzerine Sanchez yönetimi, barınma sorununu hafifletmeyi amaçlayan iki kapsamlı acil kararname hazırladı. Düzenleme paketi şu temel maddeleri kapsıyordu:
Maddi açıdan dezavantajlı kiracıların tahliyelerinin 2030 yılına dek durdurulması,
Belirli kira kontratlarının süresinin otomatik uzatılması,
Kira artış oranlarına yasal sınır getirilmesi,
Emlak spekülasyonunun önüne geçilmesine dönük tedbirler.
Temsilciler Kongresi 2 Ekim Cuma günü olağanüstü gündemle bir araya geldi. Başbakan Sanchez’in meclis kürsüsünden yaptığı destek çağrısına rağmen ilk düzenleme 172’ye karşı 178 oyla, ikinci düzenleme ise 166’ya karşı 184 oyla reddedildi.
Oylamada muhalefetteki merkez sağ Halk Partisi (PP) ve sağ kanattaki Vox’un yanı sıra hükümetin dışarıdan desteğine bağımlı olduğu Katalan ayrılıkçı Junts partisi de ret oyu kullandı. Hükümet hukuken düşmese de yasama çoğunluğunu kaybettiği somutlaştı.
Kırılgan Parlamento Dengesi ve Kararın Alınması
2023 seçimlerinden sonra PSOE liderliğinde sol ittifak Sumar ile kurulan koalisyon, 350 sandalyeli mecliste yalnızca 147 vekile sahipti. Yasaları geçirebilmek için bölgesel Katalan ve Bask partilerine mecbur kalan yönetim, 2023 yılından bu yana yeni bir merkezi bütçe dahi çıkaramadı.
El País’in bildirdiğine göre Sanchez, 2 Ekim’deki meclis yenilgisinin ardından kabine üyeleri, danışmanları ve PSOE yetkilileriyle yoğun temaslar yürüttü. Parti içinden gelen erken seçim tavsiyelerinin ardından karar 4 Ekim Pazar gecesi netleştirildi.
La Moncloa ise başlangıçta tüm seçeneklerin masada olduğunu belirtti.
Erken Seçim İlanı ve Diğer Etkenler
Erken seçim kararında barınma krizinin yanı sıra hükümeti yıpratan diğer siyasi başlıklar da etkili oldu. PSOE çevresine yönelik yolsuzluk iddiaları, Sanchez’in yakın çevresine ilişkin adli süreçler ve Ceuta’da yaşanan göç hareketliliği siyasi baskıyı tırmandırdı. Sanchez ve hedefteki isimler bu iddiaları geri çevirdi.
İspanya Kralı VI. Felipe’yi bilgilendirdiğini belirten Sanchez, olağanüstü Bakanlar Kurulu toplantısının ardından parlamentonun iki kanadının feshedilmesi sürecinin başlayacağını açıkladı.
Sanchez, 29 Kasım Pazar günü erken genel seçim yapılacağını duyurdu.
Sanchez, kararını seçmenin yeniden söz sahibi olması gerektiği gerekçesiyle açıkladı ve İspanyollara ülkenin geleceği konusunda yeniden karar verme çağrısında bulundu.
