ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’da yeni üsler kurulmasını ve Amerikan askeri varlığının genişletilmesini öngören 10 sayfalık anlaşmayı onayladı. Salı günü kamuoyuna duyurulan mutabakat, Washington yönetimine herhangi bir toprak devri içermezken, Grönland ilk kez uluslararası düzeyde bağlayıcı bir metne doğrudan imza atan taraf oldu.
Ocak ayında Grönland’ı satın alarak doğrudan ABD toprağına dönüştürme isteğini dile getiren Trump, önceki açıklamalarında şu değerlendirmede bulunmuştu:
“Başarı için psikolojik olarak gerekli olanın bu olduğunu hissediyorum. Mülkiyet size sadece bir belge imzalamakla veya bir üsse sahip olmakla elde edemeyeceğiniz şeyler ve unsurlar sağlar”
Trump’ın “Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için muazzam” olarak nitelendirdiği metinden çekilmesinden çekinen Danimarkalı yetkililer, mülkiyet devri yapılmaması durumunu öne çıkarmaktan kaçındı.
Diplomatik Süreç ve Anlaşmanın Maliyeti
Belgenin hazırlanış sürecinde yer alan diplomatik kaynaklar, aylarca süren titiz görüşmelerin ardından taslağı ABD Başkanına sunmak için doğru anı beklediklerini aktardı. Adadaki askeri hakları 1951 tarihli sözleşmeye dayanan Washington yönetiminin attığı adımı değerlendiren Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü araştırmacısı Mikkel Runge Olesen, şu ifadeleri kullandı:
“Nispeten sınırlı değişiklikler için ödenmesi son derece yüksek bir bedel”
Olesen, yaşanan gerginliğin Danimarka, Grönland ve Avrupa ile kurulan ilişkilere kalıcı zarar verdiğini kaydetti. Mart 2025’te Pituffik Uzay Üssü’nü ziyaret eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Rusya ve Çin kaynaklı risklere işaret ederek şu sözleri sarf etmişti:
“Grönland’da kafamızı kara gömmüp görmezden gelemeyiz”
Grönland Tarafındaki Yankılar ve Bağımsızlık Maddesi
Sözleşme Danimarka ve Grönland kanadında genel bir memnuniyetle karşılandı. Grönland’ın bağımsızlık yanlısı sol partisinden Danimarka Parlamentosu Üyesi Naaja Nathanielsen, sürecin dış politika özerkliği bakımından emsal oluşturacağını belirterek konuştu:
“İlk kez masada gerçekten bir sandalyemiz oldu. Bu gurur duyduğumuz bir şey”
Anlaşma metninde, Grönland’ın ilerleyen süreçte egemenliğini kazanması ihtimaline yönelik şu özel maddeye yer verildi:
“Grönland’ın bağımsız bir devlet olmak amacıyla kendi kaderini tayin etme hakkını kullanması durumunda, Danimarka Krallığı Hükümeti ve Grönland Hükümeti, bağımsız Grönland devletinin NATO’da kalmayı kabul etmesini birlikte sağlayacaktır”
