Himalayalar’daki Langtang/Lirung Dağı buzulunun çökmesiyle meydana gelen ve en az 1.451 kişinin yaşamını yitirdiği sel felaketinin ardından Nepal, 4,72 milyar dolarlık yeniden inşa faturasıyla karşılaşırken uluslararası topluma iklim tazminatı ve acil mali destek çağrısında bulundu.
Langtang/Lirung Dağı’nın kuzey yamacındaki yüksek irtifa buzulunun 26 Ağustos 2026’da çökmesi, bölgede kaya kaynaklı devasa bir taşkını tetikledi. Resmi durum raporuna göre, 19 Eylül 2026 tarihi itibarıyla afette 1.451’i aşkın kişi yaşamını yitirdi, 5.786 kişi ise kayboldu. Nepal’in beş idari bölgesinde yaklaşık 1,6 milyon insan felaketten doğrudan etkilendi.
Bölgeye sevk edilen güvenlik güçlerinin yürüttüğü tahliye operasyonlarında 13.784 kişi sağ kurtarıldı. İlk incelemelerde 41 araç köprüsünün, 3.702 konutun, kara yolu ağlarının ve 12 hidroelektrik santrali projesinin ağır hasar aldığı tespit edildi.
Maddi Zarar 2,66 Milyar Doları Aştı
Hazırlanan Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi raporu, felaketin yarattığı toplam ekonomik kaybın 2,66 milyar ABD dolarının üzerinde olduğunu ortaya koydu. Ülkenin toparlanması ve altyapının yeniden inşası için 4,72 milyar ABD doları gerekirken, önümüzdeki altı aylık acil yardım müdahaleleri için 5,7 milyon ABD dolarına ihtiyaç duyuluyor.
Taşkınlar neticesinde 7.570 özel mülk, 48 kamu binası, 18 eğitim kurumu, yedi sağlık tesisi ve 30 kültürel miras alanı zarar gördü. Sosyal sektörün rehabilitasyon sürecinin tamamlanabilmesi için yaklaşık 685 milyon dolarlık bütçe ayrılması gerekiyor. Yaşanan fiziksel kaybın yanı sıra çocuklar, kadınlar ve yaşlı nüfus başta olmak üzere kırılgan topluluklar ağır psikososyal sorunlarla yüzleşiyor.
Dünya Hava Tahsisi bünyesinde çalışan bilim insanları afeti şu sözlerle niteledi:
“Nepal-Çin sınırındaki Himalayalar boyunca enkaz seline dönüşen feci bir kaya-buz çığı”
Uzmanlar, iklim krizine bağlı küresel sıcaklık artışlarının bu tür taşkınları daha sık ve tahrip edici hale getirdiğini ifade etti.
İklim Tazminatı ve Diplomatik Girişimler
Nepal Hükümeti, oluşan zararların karşılanması ve yüksek karbon salımı yapan ülkelerin sorumluluk alması talebiyle Kayıp ve Zarar Fonu’na resmi başvuruda bulundu. Başvuruyu inceleyen Fon yetkilileri:
Nepal’in selin nedenlerine dair yeterli kanıt sunması gerektiğini belirtti.
Fon yönetim kurulunun 20 milyon ABD dolarına kadar kaynak tahsisini gündemine alacağı bildirildi. Dünya Bankası Nepal yönetimine imtiyazlı kredi imkanı sunarken, sivil toplum örgütleri yeni borçlanmalar yerine karşılıksız hibeler ve iklim adaleti talep ediyor.
Taleplerini duyurmak isteyen on genç aktivist, 18 Eylül 2026 tarihinde Manaslu Dağı ana kampında açlık grevi başlattı. Eylemciler, buzul gölü patlama risklerinin saptanmasını, sınır göllerinin Çin ve Nepal tarafından ortak denetlenmesini ve ülkeye iklim tazminatı ödenmesini istiyor.
Başbakan Balendra Shah’ın, New York’taki 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısında iklim krizini ve ülkesinin yaşadığı yıkımı uluslararası platforma taşıması planlanıyor. Zirve için ABD’de bulunan Dışişleri Bakanı Sisir Khanal da ikili temaslarında dış destek arayışlarını sürdürecek.
Evlerini kaybeden 1.743 afetzede Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerindeki 27 geçici barınma merkezinde kalıyor. Hükümet, bu tesislerin haricinde konaklayan ailelerin her bir bireyine dört ay boyunca 98 ABD doları tutarında nakdi yardım sağlıyor.
