Kuzeybatı Alaska’daki el değmemiş su yollarında görülen renk değişiminin, iklim ısınması sebebiyle derin permafrost tabakasının erimesi sonucu ortaya çıkan doğal asit kaya drenajından kaynaklandığı belirlendi. AGU Advances dergisinde yayımlanan bilimsel çalışma, bölgedeki 200’ü aşkın dere ve nehirde yaşanan kimyasal dönüşümü ve ağır metal sızıntısını ortaya koydu.
Bilim insanlarının 2022 ile 2024 yılları arasında altı farklı havzadan topladığı su numuneleri, eriyen zemin tabakalarından sızan yer altı sularının sülfürlü kayaçlarla temas ettiğini gösterdi. Oksijen ve suyla tepkimeye giren mineraller sülfürik asit üreterek demir, alüminyum, çinko, nikel, kadmiyum ve nadir toprak elementlerini akarsulara karıştırdı. Yamaç sızıntılarında pH seviyesinin 3,2’ye kadar indiği saptanırken, bu sulardaki metal ve sülfat yoğunluğunun ana nehir yataklarındakinden binlerce kat fazla olduğu ölçüldü.
Metaller Kilometrelerce Taşınıyor
Ana nehir gövdelerinin nötr pH değerlerini koruyabilmesine karşın, kollar aracılığıyla taşınan sülfat ve metallerin akış yönünde kilometrelerce sürüklendiği tespit edildi. Salmon Nehri’nin 103 kilometrelik güzergahında yapılan incelemelerde, sülfat miktarının litre başına 25 miligramdan 280 miligrama, nikel yoğunluğunun ise litrede 0,5 mikrogramdan 32,4 mikrograma çıktığı ve nehir boyunca yüksek kaldığı görüldü.
En Yüksek Seviye 2019 ve 2020 Yıllarında Görüldü
Agashashok ve Wulik sistemlerine ait veriler, kimyasal yoğunluğun 2019-2020 aralığında keskin bir sıçrama yaptığını ve Wulik Nehri’nde çinko oranının yüzde 770 yükseldiğini ortaya koydu. Bu durumun, kalın kar örtüsünün toprağın kışın donmasını engellediği ve erime derinliğini artırdığı 2018-2019 kış sezonundaki aşırı sıcak ve yoğun kar yağışlı koşullarla bağlantılı olduğu kaydedildi.
Wulik Nehri’nde 2021-2024 döneminde çinko ve sülfat oranlarının yeniden gerilemeye başladığı ve asit nötralizasyon kapasitesinin arttığı gözlemlendi. Araştırmacılar bu eğilimi şu şekilde ifade etti:
Süreç geçici bir iyileşme süreci olarak tanımlanmakla birlikte kesin mekanizma henüz netleşmemiştir.
