İran’da temyiz mahkemesi, YouTube üzerinden başörtüsüz ve kolsuz elbiseyle konser veren şarkıcı Parastoo Ahmadi ile ekibine verilen 74 kırbaç cezasını duruşma düzenlemeden onadı. Kararın kesinleştiğini duyuran avukatlar, yargının hafif yaptırımlar yerine en ağır cezayı seçtiğini belirtti.
Hukuki Süreç ve Verilen Yaptırımlar
Aralık 2024’te yayımlanan çevrim içi konserin geniş kitlelere ulaşmasının ardından adli makamlar soruşturma başlatmıştı. Kum kentindeki ceza mahkemesi; 29 yaşındaki Ahmadi ile müzik ve prodüksiyon ekibindeki sekiz kişiyi kamu ahlakını zedelemek iddiasıyla suçlu buldu. Hüküm doğrultusunda sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki yıl süreyle yurt dışına çıkış yasağı ve görsel-işitsel faaliyet yasağı getirildi.
Hukukçuları, temyiz başvurusunun duruşma yapılmaksızın reddedilmesine tepki gösterdi. BBC’ye demeç veren avukatlardan biri süreci şu sözlerle aktardı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat, temyiz merciinin tutumuna ilişkin değerlendirmesini şu ifadelerle sürdürdü:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Karara Yönelik Tepkiler
Yargının onama kararı sanat camiası ve insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine neden oldu. Şarkıcı Googoosh, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda karara şu sözlerle karşı çıktı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh ise tepkisini şu şekilde kaydetti:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü de verilen hükmü kınayarak şu tespitte bulundu:
“Kırbaç cezasının zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı bir cezalandırma olduğunu ve işkence ile diğer kötü muamelelerin mutlak yasağını ihlal ettiğini”
Kıyafet Zorunluluğu ve Yasal Çerçeve
İran’da Ocak 2024’te aktivist Roya Heshmati de internette başörtüsüz fotoğraf paylaşması gerekçesiyle 74 kez kırbaçlanmıştı. Kürt hakları örgütü Hengaw, Tahran’daki infaz sırasında Heshmati’nin başının zorla kapatıldığını bildirmişti.
Ülkede 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin gözaltında yaşamını yitirmesiyle başlayan kitlesel eylemlerin ardından kadınların kamusal alandaki kıyafet kısıtlamalarına yönelik itirazları sürerken, yetkililer idari yaptırımlarla denetimleri korumaya çalışıyor.
Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel, konuya ilişkin değerlendirmesinde ülkenin bölgesel gerilimleri nedeniyle yetkililerin “şu an için bu cepheye gerektiği kadar odaklanamadığını”
ifade etti.
